بررسی آیات ولایت از دیدگاه اهل سنت/ بخش 14و15
14: « وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ » (آیه ۱۷۷ سوره مبارکه بقره)
آنهایی که مالشان را از روی حُبّ و عشق و علاقه می بخشند، نه به زور. یعنی به نزدیکانشان میدهند که دستشان تنگ است، به افراد یتیم کمک می کنند، به آنهایی که در راه ماندند کمک می کنند، آنهایی که گدایی میکنند، آنهایی که تحت تملکشان هستند. و این مساله تحت تملک برای زمانی است که شخص برده داشته باشد یا الآن که شخص اوستا است و شاگرد دارد، یا رئیس و مرئوس باشد. البته با حفظ رعایت حریم ؛ چون نباید زیاده روی شود و اگر اینطوری شود مرئوسها از رئیس جلو می زنند. مثلاً شخص شغل شریفش در آبدارخانه است و برای مسئولش شاخ و شانه می کشد. پس باید با رعایت حفظ حریم باشد . پس خداوند میفرماید : آنهایی که مالشان را می دهند، آن هم از روی حُبّ و دوستی ، هیچ اشکالی هم در کار نیست . روایت است از ابراهیم بن زهیر ، از ابی سعید که گفته اند: هر چقدر آیه ای که در باره بخشش مال نازل شده ، چه آیه ای که منسوخ بوده، همه اش درباره علی علیهالسلام نازل شده است .
15: « وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ » (آیه ۲۶۵ بقره)
و مثل آن کسانی که انفاق می کنند اموالشان را ، منتهی با یک شرط. یعنی همه چیزی در خواسته شان نیست ، هیچ چیزی هم در دلشان نیست ، انفاق می کنند اموالشان را، منتهی فقط با شرط خشنودی خدا .و آن این است که چون خدا خوشش می آید آن بخشش را انجام می دهند . وقتی آدمی دست از آن چیزی که دارد بکشد، خدا خوشش می آید . سخت ترین نوع انفاق، انفاق مالی است . فلسفه خمس و زکات برای طبقات مختلف مردم متفاوت است .خداوند در سوره مبارکه شوری فرمود : اصل خمس و زکات به این خاطر است که ثروت در دست یک عده از افردا تجمع پیدا نکند . پس خمس و زکات واجب شد؛ ولی اصل خمس و زکات برای برقراری تعادل ثروت در بین افردا جامعه است. و بخاطر از بین رفتن فاصله طبقاتی بین افراد جامعه . ولی این تعادل برای کسانی است که ثروت زیادی در دستشان است و گردش مالی میلیاردی دارند و مثلاً سودی که ازاین گردش مالی دارند ۱۰۰میلیارد است و وقتی خمس این صد میلیارد به جامعه تزریق شود اثر بخش خواهد بود. حالا حساب کنید چند نفر صاحب کارخانه و ثروت میلیاردی هستند ؟ اصل خمس و زکات برای آنهایی است که کارخانه دارند، هکتار ها زمین دارند. ولی برای من و شما خمس و زکات، برای برقراری تعادل ثروت در جامعه نیست؛ بلکه به معنای دل کندن از آن چیزی است که دردست داریم است؛ بخاطر اینکه دست بده ( بخشنده) داشته باشیم. خداوند مثال می زند : آن کسانی که اموالشان را انفاق می کنند برای رضای خدا و از لحاظ روحی از این مال دل میکنند. یعنی خودشان را تثبیت می کنند، روحشان را بزرگ می کنند . و خداوند اینها را که روحشان بزرگ است مثال می زند مثل این که در یک مکان مرتفعی باران خوبی میبارد و میوه هم ۲برابر می دهد و اگر هم باران خوب نبارد؛ این باران آرام باعث ثمر دادن درختان می شود. و خداوند به کاری که انجام می دهید کاملاً بیناست . امام باقر ع در رابطه با این قول خداوند که وَمَثَلُ الَّذِينَ أَمْوَالَهُمُ... می فرماید آنهایی که اموالشان را می بخشند و انفاق می کنند برای رضایت خداوند ؛ اگر این درباره علی علیهالسلام نازل شده، پس چرا الذّین آورده است؟ پاسخ اینجاست که این جمع آوردنش به این خاطر است که افراد مأیوس نشوند از این که این آیه فقط درباره علی (ع)نازل شده و به ما چیزی تعلق نمیگیرد. در واقع درست این است که این آیه در رابطه با علی علیهالسلام نازل شده ولی حواسمان باشد علی بن ابیطالب در قلّه این قضیه است و هر کدام از افرادمی توانند مالشان را انفاق کنند به نیت رضایت خداوند .
روایت بعدی از ابی بصیر است از امام صادق علیهالسلام : که حضرت در رابطه با این آیه فرمود : عَلیّ اَفْضَلَهُم ْ؛ یعنی افضل این افراد که انفاق می کنند، آن هم به قصد رضایت خداوند؛ علی ع است و بقیه در مراتب پایین تر قراردارند و منظور از اَلّذینَ در آیه، یعنی همه می توانند برای رسیدن به رضایت خداوند اموالشان را انفاق کنند .
-ارائه شده توسط دکتر داوود آموسنی / ماه رمضان سال 1402
- آدرس ما در پیام رسان بله به آدرس daneshofahm@
