بسم الجمیل
شبهه: چرا در حالیکه امام حسین ع در روز عاشورا شهید شدند، از اول محرم عزاداری میکنید؟ تازه اگر هم عزاداری باشد، باید بعد از شهادت باشد. چرا شما قبل از شهادت عزاداری میکنید؟ یعنی هنوز امام ع شهید نشده، عزاداری میکنید؟
پاسخ:
برای پاسخ به این شبهه می توان به ده وجه و طریق پاسخ داد.
وجه اول: اینکه عاشورا یک روز بود. اما حادثه کربلا یک جریان بود. اینها با هم اشتباه نشود. عاشورا یک روز بود، اما حادثه کربلا یک جریان بود. جریانی که با مرگ معاویه و روی کارآمدن یزید، فشار حکومت برای بیعت گرفتن از امام، خروج امام از مدینه، حرکت به سوی مکه، نامههای مردم کوفه، حرکت امام به سوی عراق، محاصره کاروان در کربلا، بستن آب بر کاروان امام، شهادت یاران و اهلبیت و اسارت خاندان پیامبر(ص) ادامه پیدا کرد. پس عاشورا یک حادثهی اتفاقی نبوده که حاصل یک روز باشد. این حادثه و این اتفاق نتیجه یک مسیر تاریخی، سیاسی، اخلاقی، اجتماعی و دینی بود. عزاداری دهه اول محرم به ما کمک میکند ما این مسیر را درک کنیم و فقط به پایان خونین آن توجه نکنیم.
@daneshofahm
وجه دوم: امام حسین ع در روز عاشورا شهید شد، اما مصیبتش از همان روز اول شروع شده است. چرا از اول محرم عزاداری میکنید؟ بهخاطر اینکه دقیقاً دوم محرم امام حسین ع رسید به کربلا و از همانجا مصیبت شروع شد. دو سه روز قبلش هم که با لشکر حُر مواجه شده بود. یعنی مصیبت و مشکل از همان زمان شروع شد. روز دوم محرم سال 61 هجری، امام حسین ع به کربلا رسید. از همان زمان مورد محاصره قرار گرفت و این حلقه محاصره روزبهروز تنگتر شد. سپاه دشمن روز به روز بیشتر شد؛ راهها یکی یکی بسته شد؛ فشارها شروع شد و زمینه فاجعه ی کربلا فراهم شد. بنابراین روزهای اول محرم فقط مقدمه ای بیربط نیست؛ بلکه روزهایی است که کاروان امام عملاً وارد میدان اصلی حادثه شده است.
@daneshofahm
وجه سوم: عزاداری فقط برای زمان شهادت نیست، بلکه برای مصیبت است.
در فرهنگ دینی، عزاداری فقط محدود به لحظه مرگ یا شهادت نیست. وقتی مصیبتی بزرگ اتفاق میافتد انسان از قبل و بعد از آن متأثر می شود. مثلاً کسی عزیزش را از دست بدهد؛ اندوه و غم از دست دادن آن عزیز فقط در لحظه فوتش نیست. چرا؟ روزهای قبل طرف بیمار بوده، روزهایی که در بیمارستان بوده یا روزهایی که داشته درد میکشیده، از دنیا رفته و تشییع جنازهاش؛ همه ی اینها مصیبت است.
در کربلا هم مصیبت امام حسین علیهالسلام فقط لحظه شهادت نبود. مصیبتها متفاوت بود؛ چه مصیبتی؟ بزرگترین مصیبت، مصیبت بیوفایی مردم بوده است. مصیبت تنها گذاشتن امام. مصیبت محاصره خاندان پیامبر، مصیبت تشنگی فرزندان، مصیبت شهادت یاران. شهادت جوانان بنیهاشم، مظلومیت حضرت عباس علیهالسلام، شهادت حضرت علی اکبر علیهالسلام، حضرت قاسم علیهالسلام و اسارت حضرت زینب سلام الله علیها.
پس عزاداری دردهه اول، عزاداری برای یک مجموعه مصیبت است، نه فقط یک لحظه تاریخی.
وجه چهارم: دهه اول محرم یک نوع آمادگی روحی است برای درک عاشورا. عاشورا حادثه بسیار عظیمی بود. اگر انسان بدون مقدمه وارد روز عاشورا بشود، ممکن است فقط یک سوگ احساسی کوتاه را تجربه کند. اما وقتی از اول محرم وارد فضای عزاداری می شود، کمکم آماده می شود تا معنای عمیقتر عاشورا را بفهمد.
دهه اول محرم مثل یک دوره تربیتی است.
شبهای اول شناخت جایگاه امام حسین ع ، شبهای بعد شناخت علت قیام امام حسین ع، شناخت یاران و اهل بیت امام حسین ع ، فهم مظلومیت و غربت امام حسین ع و شب عاشورا؛ اوج وفاداری و انتخاب آگاهانه اصحاب امام حسین ع و روز عاشورا هم شهادت انتخاب شده و ایمان امام حسین ع و یارانش علیهم الصلاه و السلام.
@daneshofahm
وجه پنجم: عزاداری دهه اول ریشه در سنت و شعائر و سیره امامان معصوم ع و علمای گذشته دارد. پس عزاداری دهه اول محرم یک سنتی بود که از امامان معصوم شروع شد. امام جواد علیه السلام میفرماید: پدر من، شب اول محرم صندلی ای داشت و روی آن پارچهی سیاه میانداخت و از یک روضه خوان و مداح دعوت میکرد و میفرمود: ای آقا بیا روی این صندلی بنشین و بخوان. و از دیگران هم دعوت میکرد. درب خانه ی ما باز بود و مردم میآمدند دورآن صندلی مینشستند و روضهخوان، روضه میخواند و پدر من؛ امام رضا علیه السلام و بقیه مردم گریه میکردند. پس این سیره امامان معصوم ع ما بوده است و همینطور ادامه پیدا کرد، علمای ما هم به همین شکل بودند.
@daneshofahm
وجه ششم: عاشورا مدرسه است نه مراسم. اگر عزاداری فقط یک مراسم غمانگیز بود، پس فقط یک مجلس روضه کافی بود. اما عاشورا یک مدرسه است؛ مدرسه برای یاد گرفتن عزت، برای یاد گرفتن آزادی، برای یاد گرفتن ایستادگی در مقابل ظلم، برای یاد گرفتن وفاداری، برای یاد گرفتن دینداری در شرایط سخت، برای یاد گرفتن انتخاب درست حتی در اقلیت، برای یادگیری فداکاری کردن در راه حقیقت، برای یادگیری بیارزش بودن حکومت با قدرتِ بدون اخلاق.
@daneshofahm
وجه هفتم: در فرهنگ عزاداری عدد ده، نقش نمادین و عملی پیدا کرده است.
دهه اول محرم به مرور زمان به عنوان یک دوره مشخص و منظم عزاداری معرفی شده است. یعنی مردم از قبل میدانند آقا محرم دارد میآید، یعنی ماه عزاداری شروع میشود، یعنی دهه اول است، یعنی اینکه دارد عزا شروع میشود، یعنی مجالس دارد شروع میشود، یعنی برویم شرکت کنیم.
وجه هشتم: این دهه اول یک نظمی هم ایجاد کرده، یعنی چی؟ یعنی هر شب محرم به یک بخشی از کربلا اختصاص پیدا کرده؛ شب اول ، شبِ مسلم بن عقیله، بعد حر بن یزید ریاحی ، بعد طفلان حضرت زینب سلام الله علیها
@daneshofahm
وجه نهم: عزاداری قبل از عاشورا یک نوع همراهی با کاروان امام حسین علیه السلام هست. ما از شب اول محرم عزاداری میکنیم، در حقیقت فقط به روز دهم نگاه نمیکنیم، خودمان را همراه با کاروان امام حسین علیهالصلاه و السلام پله پله جلو میآوریم ؛ از مدینه میآییم تا مکه، از مکه میآییم تا عراق، از عراق از راه کوفه میآییم تا کربلا، به کربلا میرسیم، بحث محاصره پیش میآید، جلوتر، تشنگی، تشنگی جلوتر میرود، شب وداع، باز جلوتر، صبح عاشورا، عصر عاشوراو سرانجام شهادت.
@daneshofahm
وجه دهم: هدف عزاداری، زنده نگهداشتن پیام امام حسین ع است، نه فقط به سر و سینه زدن و زنجیر زدن و همین تمام. عزاداری، زنجیر زدن نیست، سینه زدن نیست، عزاداری دریافتن پیام امام حسین علیهالسلام است؛ نگاه کردن به قیام امام حسین ع از بُعد اعتقادی، از بُعد اخلاقی، از بعد اجتماعی، از بعد خانوادگی، از بُعد سیاسی، از بُعد عرفانی.
@daneshofahm
و وجه یازدهم: چه کسی گفته که عزاداری فقط برای دهه اول است؟ بعد از دهه اول مگر عزاداری تمام میشود؟ نخیر نمی شود. چه کسی گفته دهه اول همهچیز تمام میشود؟
اتفاقا این عزاداری ها تا پایان ماه صفر ادامه دارند.
- والسلام
پژوهشگر:دکتر داوود آموسنی/محرم سال 1448ق؛ تیرماه 1405شنشانی ما در اپلیکیشن بله @daneshofahm
